Hộ kinh doanh và công ty khác nhau ở tư cách pháp lý, trách nhiệm của chủ sở hữu, cách tính thuế, chế độ sổ sách và khả năng mở rộng. Từ năm 2026, khi thuế khoán đã bỏ và ngưỡng doanh thu không chịu thuế của hộ kinh doanh nâng lên 1 tỷ đồng/năm, phép so sánh này đã thay đổi nhiều so với trước. Bài viết đặt hai mô hình cạnh nhau theo từng tiêu chí, kèm ví dụ giả định ở Biên Hòa để bạn tự đánh giá.
1. Hộ kinh doanh và công ty là gì?
Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký và làm chủ. Hộ kinh doanh không phải doanh nghiệp, không có tư cách pháp nhân, tức không tồn tại như một chủ thể tách khỏi người chủ. Hồ sơ nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã, thời hạn cấp giấy chứng nhận 03 ngày làm việc. Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, mỗi cá nhân, thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên toàn quốc.
Công ty là doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi bởi Luật 76/2025/QH15). Thường gặp là công ty TNHH một thành viên, TNHH hai thành viên trở lên (2 đến 50 thành viên) và công ty cổ phần (tối thiểu 3 cổ đông). Công ty có tư cách pháp nhân, tài sản riêng; hồ sơ nộp về Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính tỉnh Đồng Nai, xử lý trong 3 ngày làm việc.
Vì vậy, hộ kinh doanh khác công ty thế nào bắt nguồn từ một điểm: hộ gắn với con người chủ hộ, còn công ty là chủ thể pháp lý độc lập.
2. So sánh hộ kinh doanh và công ty
Phần này so sánh hộ kinh doanh và doanh nghiệp (công ty TNHH, cổ phần) theo năm tiêu chí, kèm bảng tổng hợp cuối mục.
Chủ thể kinh doanh và trách nhiệm pháp lý
Chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm về nợ và nghĩa vụ phát sinh từ kinh doanh bằng toàn bộ tài sản của mình, kể cả tài sản không dùng cho kinh doanh. Thành viên công ty TNHH, cổ đông công ty cổ phần chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn đã cam kết góp. Đổi lại, công ty phải góp đủ vốn trong 90 ngày kể từ ngày cấp giấy chứng nhận và tách bạch tiền công ty với tiền của chủ. Riêng chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn chịu trách nhiệm vô hạn.
Thuế và nghĩa vụ kê khai
Hộ kinh doanh nộp thuế theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, không còn thuế khoán; lệ phí môn bài đã bãi bỏ từ 01/01/2026 cho cả hộ và doanh nghiệp.
- Doanh thu đến 1 tỷ đồng/năm: không chịu thuế GTGT, không nộp thuế TNCN; chỉ thông báo doanh thu theo Mẫu 01/TKN-CNKD chậm nhất 31/01 năm sau. Ngưỡng này áp dụng từ 01/01/2026 theo Nghị định 141/2026 về ngưỡng 1 tỷ.
- Trên 1 tỷ đến 3 tỷ: thuế GTGT theo tỷ lệ trên toàn bộ doanh thu (1% phân phối hàng hóa, 5% dịch vụ, 3% sản xuất, vận tải, 2% hoạt động khác). Thuế TNCN mặc định theo tỷ lệ trên phần vượt 1 tỷ (0,5%, 2%, 1,5%, 1% tương ứng), hoặc hộ chọn 15% trên thu nhập.
- Trên 3 tỷ: bắt buộc tính TNCN trên thu nhập, 17% (đến 50 tỷ) hoặc 20% (trên 50 tỷ); GTGT vẫn theo tỷ lệ trên doanh thu.
Công ty nộp TNDN trên lợi nhuận: 15% (doanh thu năm đến 3 tỷ), 17% (trên 3 tỷ đến 50 tỷ), 20% (phần còn lại) theo Luật 67/2025/QH15. Doanh nghiệp doanh thu năm không quá 1 tỷ được miễn TNDN (Nghị định 141/2026/NĐ-CP); doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu được miễn TNDN 03 năm theo Nghị quyết 198/2025/QH15 nếu không thuộc trường hợp loại trừ. Dù được miễn, công ty vẫn khai GTGT theo quý và quyết toán năm; lợi nhuận chia cho chủ là cá nhân bị khấu trừ TNCN 5%. Xem thêm doanh nghiệp phải nộp những loại thuế nào.
Hóa đơn của hộ kinh doanh nộp GTGT theo tỷ lệ không có thuế GTGT để bên mua khấu trừ; hóa đơn GTGT của công ty thì có. Khi khách chủ yếu là doanh nghiệp, đây thường là yếu tố quyết định.
Kế toán, hóa đơn và sổ sách
Hộ kinh doanh ghi sổ theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (hiệu lực 01/01/2026, thay thế Thông tư 88/2021/TT-BTC): hộ đến 1 tỷ chỉ cần sổ doanh thu S1a-HKD; hộ nộp thuế theo tỷ lệ dùng S2a-HKD; hộ tính TNCN trên thu nhập dùng bộ S2b đến S2e-HKD. Chủ hộ được tự ghi sổ, nhờ người thân hoặc thuê dịch vụ; tài liệu lưu tối thiểu 05 năm. Hộ trên 1 tỷ bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc khởi tạo từ máy tính tiền; hộ đến 1 tỷ được tự nguyện đăng ký.
Công ty chọn chế độ kế toán Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc Thông tư 99/2025/TT-BTC; doanh nghiệp siêu nhỏ áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ cho năm tài chính bắt đầu từ 01/7/2026 trở đi, hoặc chọn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Công ty mở sổ từ ngày thành lập, nộp báo cáo tài chính năm chậm nhất 90 ngày sau khi kết thúc năm tài chính, lưu chứng từ, sổ sách tối thiểu 10 năm và đăng ký hóa đơn điện tử trước khi sử dụng.
Nếu chọn hộ kinh doanh nhưng không có thời gian theo dõi ngưỡng doanh thu, mẫu sổ và hạn thông báo, bạn có thể dùng dịch vụ kế toán hộ kinh doanh tại Biên Hòa theo tháng, quý hoặc năm.
Chi phí thành lập và vận hành
Hồ sơ hộ kinh doanh gọn, chủ yếu là Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh. Chi phí vận hành là thời gian ghi sổ, kê khai và phí hóa đơn điện tử, máy tính tiền nếu thuộc diện bắt buộc (tùy nhà cung cấp).
Công ty cần thêm Điều lệ, danh sách thành viên hoặc cổ đông. Nộp online được miễn lệ phí đăng ký, chỉ còn phí công bố 100.000 đồng; dịch vụ thành lập có gói Cơ bản 1 triệu đồng và Trọn gói 2,5 triệu đồng. Khoản lớn hơn là vận hành: kế toán trọn gói từ 500.000 đồng/tháng khi chưa phát sinh hóa đơn, 1,5 triệu đồng khi dưới 10 hóa đơn, 3 triệu đồng khi 10 đến 20 hóa đơn; kế toán nội bộ khoảng 8 đến 15 triệu đồng/tháng tùy kinh nghiệm. Xem thêm chi phí thành lập công ty tại Biên Hòa.
Khả năng mở rộng, ký hợp đồng và huy động vốn
Hộ kinh doanh được kinh doanh tại nhiều địa điểm, khai thuế chung một hồ sơ. Nhưng hộ không kết nạp được người ngoài gia đình làm đồng sở hữu, không phát hành cổ phần và khó đáp ứng hồ sơ năng lực khi làm nhà cung cấp cho doanh nghiệp lớn. Công ty có thể nhận thêm thành viên, tăng vốn điều lệ, công ty cổ phần được chào bán cổ phần; báo cáo tài chính rõ ràng là lợi thế khi vay vốn hoặc ký hợp đồng lớn.
| Tiêu chí | Hộ kinh doanh | Công ty (TNHH, cổ phần) |
|---|---|---|
| Tư cách pháp lý | Không phải doanh nghiệp, không có pháp nhân | Doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân |
| Trách nhiệm của chủ | Bằng toàn bộ tài sản | Trong phạm vi vốn góp |
| Doanh thu đến 1 tỷ | Không nộp GTGT, TNCN; thông báo doanh thu trước 31/01 năm sau | Miễn TNDN, vẫn khai GTGT theo quý, quyết toán năm |
| Doanh thu trên 1 tỷ | GTGT theo tỷ lệ trên toàn bộ doanh thu; TNCN trên phần vượt 1 tỷ hoặc 15%, 17%, 20% trên thu nhập | GTGT khấu trừ; TNDN 15%, 17%, 20% trên lợi nhuận |
| Hóa đơn cho khách doanh nghiệp | Bên mua không khấu trừ được GTGT | Hóa đơn GTGT, bên mua được khấu trừ |
| Sổ sách | Thông tư 152/2025, lưu 5 năm | Thông tư 133/2016, 99/2025 hoặc 58/2026; báo cáo tài chính năm, lưu 10 năm |
| Chi phí vận hành | Thấp, có thể tự làm | Cần người phụ trách kế toán hoặc thuê dịch vụ |
| Huy động vốn | Trong gia đình | Nhận thêm thành viên, cổ đông; dễ vay vốn hơn |
3. Trường hợp nào nên lựa chọn hộ kinh doanh?
Giữa hộ kinh doanh và công ty, với ngưỡng 1 tỷ đồng, hộ có lợi về thuế cho phần lớn cơ sở bán lẻ và dịch vụ nhỏ. Nên chọn hộ khi:
- Doanh thu dự kiến không quá 1 tỷ đồng/năm, hoặc vượt không nhiều.
- Khách là người mua lẻ, không cần hóa đơn GTGT: quán ăn, tiệm tạp hóa, salon tóc, tiệm sửa xe, shop quần áo nhỏ.
- Vốn do một người hoặc gia đình bỏ ra, chưa có kế hoạch gọi vốn bên ngoài.
- Ít công nợ, không ký hợp đồng giá trị lớn.
Hộ vẫn phải thông báo doanh thu hằng năm, thông báo tài khoản ngân hàng, ví điện tử dùng cho kinh doanh và ghi sổ đúng mẫu. Nếu cần đăng ký mới, xem dịch vụ thành lập hộ kinh doanh.
4. Trường hợp nào nên thành lập công ty?
Câu hỏi nên mở hộ kinh doanh hay công ty thường nghiêng về công ty khi có một trong các dấu hiệu sau:
- Khách chính là doanh nghiệp cần hóa đơn GTGT, ví dụ nhà máy trong khu công nghiệp Amata, Biên Hòa 2, Loteco.
- Có từ hai người không cùng hộ gia đình góp vốn, cần phân định tỷ lệ sở hữu.
- Doanh thu lớn, nhiều công nợ, cần tách rủi ro khỏi tài sản cá nhân.
- Có kế hoạch vay ngân hàng, gọi nhà đầu tư, mở chuỗi hoặc đấu thầu.
Doanh thu dưới 1 tỷ không loại trừ công ty, vì công ty ở mức này cũng được miễn TNDN; điều cần cân nhắc là chi phí tuân thủ hằng tháng. Khi đã quyết định, dịch vụ thành lập công ty tại Biên Hòa hỗ trợ chọn loại hình, soạn hồ sơ và thủ tục thuế ban đầu.
5. Ví dụ theo từng quy mô và ngành nghề
Các ví dụ dưới đây là ví dụ giả định, số liệu làm tròn để minh họa.
Ví dụ 1: Quán bún bò ở phường Tam Hiệp, doanh thu khoảng 850 triệu đồng/năm
Hộ không nộp GTGT, TNCN; chủ quán ghi sổ S1a-HKD và gửi Mẫu 01/TKN-CNKD chậm nhất 31/01/2027. Nếu là công ty, dù miễn TNDN vẫn phải khai GTGT theo quý, lập báo cáo tài chính, trả phí kế toán, trong khi khách ăn lẻ không cần hóa đơn GTGT. Kết luận: hộ kinh doanh phù hợp hơn.
Ví dụ 2: Cửa hàng tạp hóa ở phường Long Bình, doanh thu 2 tỷ đồng/năm
Hộ tính thuế theo tỷ lệ mặc định:
- Thuế GTGT: 1% × 2.000.000.000 = 20.000.000 đồng.
- Thuế TNCN: 0,5% × (2.000.000.000 − 1.000.000.000) = 5.000.000 đồng.
- Tổng thuế năm: 25.000.000 đồng, khai theo quý.
Phần TNCN có thể được giảm 30% cho kỳ tính thuế 2026, 2027 theo Nghị quyết 43/2026/QH16 (đang chờ nghị định hướng dẫn). Kết luận: tiếp tục là hộ kinh doanh hợp lý, trừ khi bắt đầu cung cấp hàng cho nhiều doanh nghiệp cần hóa đơn GTGT.
Ví dụ 3: Dịch vụ vệ sinh công nghiệp cho nhà máy ở KCN Amata, doanh thu dự kiến 4 tỷ đồng/năm
Nếu là hộ kinh doanh, thuế GTGT là 5% × 4.000.000.000 = 200.000.000 đồng, bên mua không khấu trừ được; TNCN bắt buộc tính 17% trên thu nhập nên hộ vẫn phải theo dõi chi phí như doanh nghiệp. Nếu là công ty, nhà máy được khấu trừ GTGT đầu vào, công ty nộp TNDN 17% trên lợi nhuận và có thể được miễn TNDN 3 năm nếu đủ điều kiện. Kết luận: nên thành lập công ty.
Ví dụ 4: Ba người bạn góp vốn mở chuỗi cà phê ở phường Trấn Biên
Ba người không cùng hộ gia đình, dự định mở 3 điểm bán và gọi thêm nhà đầu tư. Hộ kinh doanh không dành cho nhiều người ngoài gia đình cùng sở hữu; công ty TNHH hai thành viên ghi rõ phần vốn từng người trong Điều lệ. Kết luận: nên thành lập công ty, kể cả khi năm đầu doanh thu chưa tới 1 tỷ.
6. Lưu ý nếu chuyển từ hộ kinh doanh lên công ty
Theo Điều 27 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hồ sơ nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh kèm bản sao giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh; hộ phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước và không được hoạt động kể từ khi doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận. Chi tiết xem bài chuyển hộ kinh doanh lên doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh có phải là doanh nghiệp không?
Không. Hộ kinh doanh đăng ký ở cấp xã, không có tư cách pháp nhân, chủ hộ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản.
Doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm thì nên mở hộ kinh doanh hay công ty?
Nếu khách chủ yếu là người mua lẻ và vốn của một người hoặc gia đình, hộ kinh doanh thường có lợi hơn vì không nộp GTGT, TNCN. Nếu cần hóa đơn GTGT cho khách doanh nghiệp hoặc có nhiều người góp vốn, công ty vẫn đáng cân nhắc.
Công ty có doanh thu dưới 1 tỷ đồng có phải nộp thuế TNDN không?
Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng được miễn TNDN, nhưng vẫn phải khai GTGT theo quý, lập báo cáo tài chính và quyết toán năm.
Hộ kinh doanh có xuất hóa đơn cho doanh nghiệp được không?
Được. Hộ trên 1 tỷ bắt buộc dùng hóa đơn điện tử, hộ đến 1 tỷ được tự nguyện đăng ký và khi đã đăng ký thì phải lập hóa đơn cho mọi lần bán. Tuy vậy, hóa đơn của hộ không có thuế GTGT để bên mua khấu trừ.
Chuyển từ hộ kinh doanh lên công ty có được miễn TNDN 3 năm không?
Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu có thể được miễn nếu không thuộc trường hợp loại trừ, nhưng trường hợp chuyển từ hộ kinh doanh chưa có hướng dẫn rõ, nên xác nhận với cơ quan thuế.
Chọn mô hình phù hợp ngay từ đầu giúp việc quản lý và vận hành thuận lợi hơn. Nếu đang phân vân, hãy đánh giá quy mô, kế hoạch tăng trưởng và nghĩa vụ tuân thủ trước khi quyết định.
Thông tin liên hệ
Kế Toán Biên Hòa tư vấn chọn mô hình, đăng ký hộ kinh doanh, thành lập công ty, kê khai thuế và sổ sách cho hộ kinh doanh tại Biên Hòa, Trảng Bom, Long Thành và các phường Trấn Biên, Tam Hiệp, Long Bình, Hố Nai, tỉnh Đồng Nai. Làm việc trực tiếp hoặc qua Zalo, email, thứ Hai đến thứ Bảy, 8:00 đến 18:30.
- Hotline / Zalo: 0968 792 927
- Email: weaverhcm@gmail.com
- Địa chỉ: K17/5 Đường D2, KP2, Trấn Biên, Đồng Nai
- Giờ làm việc: Thứ 2 – Thứ 7: 8:00 – 18:30 (Chủ nhật nghỉ)
- Website: ketoanbienhoa.vn
